|
........Baştada belirtdiğimiz gibi Termik Santraller Katı, Sıvı ve Gaz halindeki yakıtlarda var olan kimyasal enerjinin yakılması sonucu ısı olarak ortaya çıkarılması ve bunun daha sonra hareket ve elektrik enerjisine çevrilme işinin yapıldığı tesisler olarak belirtmişti; http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Şimdi biz burda katı yakıtla (LİNYİT KÖMÜRLE) çalışan bir TERMİK SANTRALİN çalışmasını ele alacağız.
........Kömür ocaklarından İş makinaları tarafından çıkartılan Linyit kömürü, buradan taşıma vasıtaları ile Termik Santralin Kömür Alma Tesislerine getirilir. Ocaktan 0 ila 1000 mm büyüklükte gelen kömürümüz;-http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com .. Burada döner kırıcıdan geçirilen kömür 0 ile 300 mili metre iriliğine düşürülerek hareketli bantlar ile çekiçli kırıcıya taşınır ve burada da 0 ile 30 mili metre ye düşürtülerek,Stoker tabir edilen stoklayıcı ve stoktan geri alma fonksiyonu olan makinelerle stok sahasına stoklanır.
.........Stok sahasından hareketli bantlarla ünitede 6 adet olan kömür değirmeni bunkerlerine taşınırlar.
Bunkerlerden değişken hızlı çıkarıcılarla alınan kömür bantlarla taşınarak sıcak gaz kanalına dökülürler.
..........Burada kömürün doğal yapısından dolayı bulunan nemin minimum seviyeye indirilmesi sağlanır. Bir miktar nemi alınan kömür fanlı tip değirmenlere gelerek öğütülmekte ve kömür kanalları ile kazana püskürtülerek burada yakıtın kimyasal enerjisinin ısı enerjisi şeklinde açığa çıkması için kimyasal bir olay olan yakıtın yanma prosesi gerçekleşir.http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..
.........Bu prosesin termik santrallerinde oluşturulduğu yere Kazan denir. Katı yakıtlı termik santrallerinde buhar kazanları Domlu, tabii sirkülasyonlu, kule tipi pulverize kömür yakıcı kazanlardır.
Kazanın ilk ateşlemesinde kazanda 6 adet bulunan yakıcı denilen, fuel-oil, propan ve motorin yakan yakıcılarla kazan ateşlenir ve kazan yanma oda sıcaklığı 400 ºC (bu değerler değişebilir) derece sıcaklığa geldiğinde toz haline getirilmiş pulverize kömür kazan içerisine değirmenler vasıtası ile püskürtülür. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Püskürtülen bu kömür yakılmaya başlar ve devam edilir. Normal şartlarda kazan yanma oda sıcaklığı 800 - 960 ºC (bu değerler değişebilir) değerlerine getirilerek, ortalama 900ºC de sabit tutularak ısı enerjisi elde edilmeye devam edilir.
...........Pompalar aracılığı ile kazan besleme suyu tankına ve buradan da ünitede 3 adet bulunan ve ünitenin çalışması esnasında 2 tanesi devrede olan ve kazana su basabilen kazan besleme pompaları vasıtası ile yaklaşık 150 ºC sıcaklıktaki su ısıtıcılardan geçirilerek, 240 ºC sıcaklığa yükseltilen saf su kazana gönderilir.
.....http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Enerji, üretimi gibi sürekli olması ve devamlılığı gerektiren bir proseste yakıtı kazana taşımak ve yakmak, kömürün yanması ile kazanda açığa çıkan bu enerji kazanın içerisindeki borularda dolaşan suya verilir ve su buhar fazına geçer.
...........Saatte 480 ton buhar üreten kazanda kızdırıcı boru paketlerinde 535 ºC sıcaklığa ve 136 kilogram basınca çıkarılan buhar fazındaki suya ısı enerjisi verilmeye devam edilir.
........Enerji yüklü bu kızgın buhar, buhar türbini rotoruna verilerek rotoru harekete geçirir ve dakikada d/d (örnek 3000) devir döndürmeye başlar böylece buhardaki ısı enerjisi hareket enerjisine dönüştürülmüş olur. Bu hareket enerjiside bir şaftla türbin rotoruna akuple halde bulunan genaratör rotorunu aynı hızla çevirerek genaratör den elektrik enerjisine dönüşür.
........Böylece prosesten istenilen nihai hedef gerçekleşmiş ve elektrik enerjiside üretilmiş olur........
Kondense ve Soğutma Kuleleri
Bu arada İşlem görmüş yani elektriğin üretilmesinde katkı sağlayan buharımız tekrar sistemde kullanılmak ve suya dönüştürülmesi için kondenser sistemi ve genel olarak Soğutma Kuleleri dediğimiz sistemlerden faydalanılır.(Soğutma kuleleri yerine farklı sistemlerde kullanılır)
Kondenser ve Soğutma Kuleleri; Türbinden çıkan, buhar enerjisi diğer bir deyişle basınç ve sıcaklığı azalmış buhar ise yoğunlaştırıcı (kondenser) denilen bölümde soğutulup su haline dönüştürüldükten sonra, tekrar kullanılmak üzere santralın ısı üretilen bölümüne geri gönderilir. Yoğunlaştırıcıda soğutma işini sağlayabilmek için deniz, göl veya ırmaklarda bulunan su kullanılır. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..(Su kaynaklarından uzak bölgelerde ise santralın hemen yanında bulunan ve uzaktan bakıldığı zaman geniş dev bacalara benzeyen soğutma kuleleri kullanılır. Bu kulelerin üzerinde görülen beyaz duman ise su buharıdır.)Bu suyu sisteme geri gönderen soğutma suyu pompaları ile bu işlem kapalı çevrim şeklinde sürekli devam etmektedir.
ELEKTRİK ENERJİSİNİN İLETİMİ (TAŞINMASI) VE DAĞITILMASI
ELEKTİK ENERJİSİNİN DEPOLANMA İMKANI OLMADIĞI İÇİN ÜRETTİĞİN AN HARCAMAK VE KULLANMAK; YANİ TÜKETİCİYE ULAŞTIRILMASI ZORUNLULUĞU VARDIR.
BU İŞLEMDE ENERJİ NAKİL HATLARI İLE MEVCUTTUR.
Elektrik enerjisinin diğer enerji türlerine dönüştürülmesi kolaydır.
- Diğer enerji türlerine göre çok uzaklara taşınması ve kullanılması son derece rahattır.
- Verimi yüksektir. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Bir enerji, istenen başka bir enerji türüne dönüştürülürken, ekseriya istenmeyen başka enerji türleri de ortaya çıkar. Bunların arasında özellikle ısı enerjisinin büyük olması dikkati çeker. İstenmeyen bu ısı enerjisi, yararlanılamadığı için yitirilir ve verimi düşürür. İşte elektrik enerjisinin ısıdan başka bir enerjiye dönüştürülmesinde oluşan ısı enerjisi az olduğu için verimi yüksektir.
- Elektrik enerjisi sayısız bir çok parçaya ayrılarak kullanılabilir. Örneğin: Bir elektrik santralında kazanılan elektrik enerjisi, enerji taşıma hatlarıyla büyük kentlere götürülmekte ve orada sayısız konut ve iş yerlerine dağıtılarak kullanılmaktadır.
- Elektrik enerjisi bulunduğu yerin ekonomik, sosyal ve kültürel düzeylerini hızla yükseltir ve kendisine karşı duyulan gereksinmenin artmasına gene kendisi neden olur.
- Elektrik enerjisi toplumların ekonomik, sosyal ve kültürel yönlerden kalkınmasını sağlayan ve çağdaş uygarlığın en önemli araçlarından biri durumundadır.
- Son 50 yıl içinde baş döndürücü bir hızla ilerleyen teknolojideki gelişimler ve hatta bir ev kadınının eli altına bir makinanın verilmesi (örneğin çamaşır makinesi) elektrik enerjisi sayesinde olanaklı olmuştur.
Elektrik enerjisinin belirtilen bu ve bunlara benzer avantajları ve iyi yönleri yanısıra sakıncalı yönleri de vardır. Bunların başında elektrik enerjisinin depo edilemeyen bir enerji türü olması gelir. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Nitekim elektrik enerjisi üretildiği anda kullanılmak zorunluluğundadır. Bundan dolayı üretim ile tüketim arasında devamlı bir dengenin bulunması gerekir. Ayrıca üretim sisteminde bir arıza ortaya çıktığında, bu sisteme bağlı sayısız abonede hizmetlerin durmasına ya da aksamasına neden olur. Bu nedenle, elektrik enerjisinin üretiminde sürekli bir devamlılığın sağlanması ve elde büyük ölçüde yedek sistemlerin bulundurulması zorunludur.
Elektrik enerjisinin bir başka sakıncası da üretimine paralel olarak taşıma ve dağıtımı için özel düzenlere kesinlikle gereksinme duymasıdır.
Oysaki, örneğin: bir dokuma fabrikası ürünlerini tüketiciye götürmek için özel yollara ve taşıtlara gereksinme duymaz. Bu görevi herkesin yararlandığı bir yoldan ve bir kamyon ile yapabilir. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Buna karşın elektrik enerjisinin taşıma ve dağıtılması için projeye ayrıca yatırımların (örneğin: direkler, teller, izolatörler...) katılması zorunlu olmaktadır.
ELEKTRİK ENERJİSİNİN İLETİMİ (TAŞINMASI) VE DAĞITILMASI
Genellikle birbirinden uzak olan elektrik üretim santrallarıyla tüketim merkezleri arasındaki bağlantı, iletişim şebekesi ve enterkonnekte sistemlerle sağlanır. Elektrik depolanamadığından, üretildiğinde hemen kullanıcıya ulaştırılması gerekir. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Bu da üretim ve tüketimin her an dengede tutulması demektir. Öte yandan tüketim miktarı bölgelere, mevsimlere ve hatta günün saatlerine göre büyük değişiklikler gösterebilir.
Enterkonnekte sistemler, üretimi tüketim düzeyindeki değişimlere uyarlamayı sağlar. Elektriğin iletimiyse, gerilimin gücüne bağlı olarak taşıma iletim sığası değişen elektrik hatları aracılığıyla gerçekleştirilir. Gerilim arttığında iletim işleminde ciddi tasarruflar sağlanır: enerji kaybı gerilim düzeyiyle ters orantılı olduğu için enerjiden, hat miktarı azaldığı için yerden, şebekedeki bakım masrafları azaldığı için de harcamalardan tasarruf edilir. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Mesela, 1000 MW'lık bir nükleer santralın ürettiği elektriği boşaltmak için, 380000V'luk bir hat kullanılır; oysa aynı işi görmek için 154000V'luk altı hat veya 66000V'luk 30 hat gerekir.
Enterkonnekte sistemler çok dağınık bölgelerin üretim imkanlarını birleştirerek, aynı malzeme güvenliği bakımından gerekli olan güç miktarının azalmasını sağlar. Arızalar meydana geldiğinde, yerinde değiştirilmesi gereken parçalar o an için elde bulunmayabilir. Bu durumda enterkonnekte sistem yardıma koşar; elektrik dağıtım istasyonlarında gerilimin akış yönü ayarlanarak anında ve en az harcamayla üretim ile tüketim arasındaki denge sağlanır. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Şebekenin yönetimi için gerekli emirler ve bilgiler özel iletişim hatları, özel telsizler kullanılarak sağlanır.
ŞEBEKE VE GERİLİMLER
Gerilim ne kadar yüksek olursa, bir hattın iletebileceği elektrik miktarı da o kadar yüksek olur. Üretim santrallarından çıkan çok büyük miktarlardaki akımı iletebilen hatlar Türkiye' de 380000V - 154000V ve 34500V (31500V) TRAKYA İstanbul bölgesinde ayriyetten 450000V. gibi özel hatda bulunmaktadı.
Uzak mesafeler arasına kurulan büyük iletişim şebekeleri ve enterkonnekte sistemler bu tip hatlardan oluşur.http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com .. Bu şebekeler, bütün üretim santrallarını birbirine bağlar. Elektrik, gerilimi düşürüldükten sonra bölgesel şebekelere iletilir ve bu şebekeler yardımıyla ayrılarak dağıtım merkezlerine gönderilir.
İletim şebekesi bölgesel, ulusal veya uluslar arası ölçekte de olsa, yönetim ve organizasyon nedenleriyle iletim işlemi Türkiye' de 34500V veya bunun üzerindeki bir gerilim düzeyinde gerçekleştirilir. En çok kullanılan 380000V, 154000V, 66000V veya 24500V'tur. 34500V'un altındaki gerilimlere ortalama gerilimler olan 20000V ve 15000V veya alçak gerilim olan 380 veya 220V'luk "dağıtım gerilimleri" denir.
Petrokimya, metalürji (özellikle alüminyum), demir-çelik fabrikaları ve elektrikli ulaşım hatları (tren, tramvay) çok büyük tüketicidir. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Orta gerilim şebekeleri orta ve küçük sanayi işletmeleri ile büyük mağazalar veya yöresel yönetimler, hastaneler, okullar gibi merkezleri besler. Son olarak, milyonlarca yerel kullanıcı, alçak gerilimli elektrik akımıyla beslenir.
ELEKTRİK DAĞITIM MERKEZLERİ VE DAĞITIM BAĞLANTILARI
Elektrik üretim merkezleriyle tüketicileri arasındaki bağlantı, elektrik iletim şebekesiyle anında sağlanır. Elektriğin dağıtımı, üretim ve iletim merkezlerindeki karmaşık bir programlama sistemiyle gerçekleştirilir.http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com .. Dağıtım Türkiye Elektrik İletim AŞ. tarafından hazırlanarak uygulanmakta olan bir plana göre Türkiye çapında yapılır. Bu amaçla haberleşme ve telekomünikasyon araçlarından, otomasyondan ve önceden hazırlanan istatistik verilerine dayalı öngörülerden yararlanılır. Bu öngörülerde, ele alınan günün birkaç yıl öncesine kadar şebeke ve tüketim durumu dikkate alınır.
Eskiden yılda bir kere yapılan tahminler, zamanla haftalık, günlük hale gelmiş ve tüketimin daha da yakından izlenmesi imkanı sağlanmıştır. Dağıtım ve iletimde meteorolojik koşullar da çok önemlidir; kapalı bir hava veya güneşli bir hava büyük sıcaklık farklılıklarına yol açar ve bu da milyonlarca konutun ısıtma ve aydınlatılmasında rol oynar.http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com .. Elektrik akımının iletimi ve dağıtımı şebekeye bağlı dağıtım merkezlerince (transformatör istasyonları) sırayla yapılır.
Şebeke dağıtım merkezlerinin iki ayrı işlevi vardır: hem hatların birbirine bağlanmasını sağlar (enterkoneksiyon), hem de dönüştürme işlevi üstlenir (transformatör). Transformatör istasyonları transformatörler (dönüştürücü), disjonktörler ve ayırıcılarla donanmıştır.
Transformatörler, duruma göre elektrik akımının gerilimini yükseltir veya alçaltır; dolayısıyla, iletim ve dağıtıma en uygun gerilimi seçerek elektriğin taşınmasında büyük önem taşır. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Disjonktörler gerilim hattında herhangi bir aksaklık olduğunda akımı otomatik olarak kesmeye yarar. Hattın şebekeden ayrılması gerektiğinde devreye sokulabilir.
Ayırıcılar da aynı rolü üstlenir, ama hatta akım olmadığı zaman çalışır ve hattı şebekeden tamamen ayırmakta kullanılır. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Bir dağıtım merkezinin birçok farklı öğesi çoğunlukla açıktadır; bazı kentlerde bir dizi öğe yeraltında veya bina içlerinde olabilir. Bunlar basınçlı gaz zarfı içinde tutulur. Atmosferle pek temas etmediğinden, bundan kaynaklanan kirlenmelere uğramaz. Merkezler biraz uzaktaki bir kumanda istasyonundan yönetilir.
ELEKTRİĞİN ÜLKE ÇAPINDA DAĞITIMI
Türkiye'de elektrik dağıtımından genelde Türkiye Elektrik İletim AŞ. sorumludur; bazı bölgelerde bu işi özel şirketler üstlenmiştir. Dağıtım kuruluşu tüketim ihtiyacına göre şebekeler kurmak, bunları yönetmek ve yenilemek, tüketicileri şebekeye bağlayan bağlantıları yapmak, dağıtılan elektriğin sürekliliğini sağlamak ve miktarını sabit kılmakla yükümlüdür. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..İletim sistemi aracılığıyla yüksek gerilimde taşınan elektrik, alçak gerilime düşürülerek bir dağıtım merkezine, yani transformatör istasyonuna ulaştırılır. Kırsal bölgelerde bu şebekeler açıktadır; yerleşim bölgelerindeyse çoğunlukla yeraltına döşenmiştir.
Orta gerilim/alçak gerilim merkezlerinin bağlayıcı elemanı, farklı gerilimdeki iki şebekeyi birbirine bağlayan ve kısaca trafo denen transformatördür. Alçak gerilimli dağıtım sistemi tüketicilere üç fazlı ve bir topraklı (nötr) elektrik sağlar; elektrik iki gerilim düzeyinden oluşur. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Bunlardan giderek yaygınlaşanı fazlar arası 380V ve faz-toprak arası 220V gerilimidir. Fazlar arası 200V ve faz-nötr arası 127V olanı giderek azalmaktadır.
En çok kullanılan sistemler üç fazlı 380V ve tek fazlı 220V'tur. Bu seçeneğe göre, bir alet 4 tele veya 2 tele bağlanır. Elektrik akımının frekansı bütün Avrupa'da ve Türkiye'de 50Hz, Amerika kıtasındaysa 60Hz'dir. http://termiksantral.sitemynet.com..termiksantral@hotmail.com ..Bir motor veya bir bilgisayar, aygıtın içinde kullanılan frekansa eşit frekanslı bir şebekeye bağlanmadıkça düzgün çalışmaz.
SİTE İLE İLGİLİ SORULARINIZI ZİYARETCİ DEFTERİNE YAZABİLİRSİNİZ
|
